Schumacher Griffenfeld, Peder (1635-1699)

Lex regia (1665)

 

Kongeloven og dens Forhistorie. Aktstykker udgivne af de under Kirke- og Undervisningsministeriet samlede Arkiver [ed. A. D. Jørgensen]. Kjøbenhavn, C. A. Reitzel 1886, 38-67.

 

This text is part of the 'Nordic Neo-Latin Heritage Corpus' published by the Centre for Danish Neo-Latin, cdnl.dk

License: Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0)

 

38

9.

Udkast til en Lex regia (med

Peder Schumachers Haand).

Frid. III. D. G. etc. Rex &c.

Comes Oldenburgi ac

Delmenhorsti.

Notum Omnibus1) ac Singulis

facimus, Divini Numinis arbitratu

sceptra coronasqve dispensari et

arcano providentiae nutu Reges,

Principes subjectosqve eorum Imperio

populos gubernari. non aliarum

tantum gentium exemplis

sed et nostro2) experimento3)

deprehendimus4), in primis cum

circumstrepente non ita pridem

funesti terrore belli conjurata velut

in nostram omnium pernitiem fata

coelo lapsa manus incidit, solvit5)

et obversans oculis exitium6)

avertit, averruncavit, tristemqve

rerum faciem et turbulentam scenam

laeta adeo faustaqve catastrophe

mutavit, ut non tantum

 

1) Rettet til: Universis.

2) Rettet til: proprio.

3) Tilskrevet: Nos.

4) Rettet til: deprehendisse.

5) Rettet til: rupitqve.

6) Tilskrevet: impendentemqve omnium capitibus cladem.

39

optata nobis pax reddita, sed et

regnil) senatus totusqve populus

communi ordinum omnium consensu,

urgentibus singulis, acclamantibus

universis. coelesti prorsus

instinctu, ultro sponte pristino

eligendi Reges jure desistere, subscriptam

subsignatamqve a Nobis

CAPITULATIONEM pactionemque

(2 cum omnibus suis autographis

rescindere. abolere jurisjurandi

Nos vinculo et religione, qvo

regnum suscepturos obligaverant,

solvere sine omni prorsus exceptione

animum induxerint, adeoqve in

NOS et descendentem a NOBIS tanqvam

a capite et primo acqvirente

per linearum ordinem aeterna serie

et legitimi matrimonii foecunditate

progeniem3) utriusqve sexus voluntario

animorum impulsu, cogente

nemine ac ne monente qvidem4),

contulerint supremam et solutam

legibus potestatem omniaqve Regalia

et Majestatis jura ac absolutum

Imperium5) haereditario et

vero absoluti Monarchae titulo ac

jure tenendum possidendum. Qua

etiam voluntaria populi6) cessione

 

1) I Randen tilføjet: qvi tum erat, og over Linjen tilskvevet: quondam.

2) Rettet til: omniaqve istius Capitulationis apographa et exempla rescindere,

abolere aeternaeqve oblivioni tradere jurisjurandi o. s. v.

3) Orig.: progoniem [sic. ed.], som ev en Rettelse fra: probolem.

4) Cogente ... qvidem, er rettet til: nemine cogente, der igen er overstreget.

5) Rettet til: Dominium.

6) Populi er overstreget.

40

renuntiatum cautioni a NOBIS datae

anno 1650 18. Iunii nomine filii

nostri Principis Christiani et provisionali

dispositioni factae1) anno

1651 9. Iunii, omniaqve, qvae in

Recessu, Ordinatione aliisque legibus

ac constitutionibus congruentia

predictae2) CAPITULATIONI cum

haereditarii hujus nostri et absoluti

Imperii3) jure pugnant, abolita,

abrogata. Relictumqve insuper

arbitrio Nostro LEGEM REGIAM

de Imperio4) haeredumqve in id

successione et pupilli Regis tutela

Regniqve5) eo intervallo administratione

ferre promulgare, qvam

et futuram ipsis ac secuturae aetati

normam et successoribus Nostris 6)

totiqve posteritati FUNDAMENTALIS,

 

1) Factæ er tilskrevet.

2) Predictæ er tilskrevet.

3) Rettet til: Dominii.

4) Rettet til: Regiminis forma.

5) Rettet til: Regnorumqve.

6) Et ... Nostris, er overstreget.

41

aeternae, immutabilis et sacrosanctae

Legis reverentia colendam

sacramento sancivere neqve turbandum

unqvam a se posterisve

suis legitimum istud Nostrum haeredumve

et1) successorum Nostrorum

haereditarii et absoluti Imperii2)

jus, sed defensuros se id

potius propugnaturosqve contra

qvoscunqve indigenas advenas,

adversus id clara palamve machinari

qvidqvam ac moliri ausos,

non opibus, non honori, non sangvini

heic suo parsuros; amicitias,

inimicitias, spem, metum, commoda,

incommoda, vim, dolum nunqvam

ipsos3) debito juratoqve NOBIS

haeredibusqve et successoribus

NOSTRIS obseqvio ac fide dimotura,

qvibus uti et aliis promissis

ac pollicitationibus affectus sui et

piorum pro Nostra stirpisqve Nostrae

et communi prosperitate

 

1) Et er overstreget.

2) Rettet til: Dominii.

3) Tilskrevet: haeredesve ac posteros ipsorum.

42 .

Imperii1) votorum luculentum dedere

indicium et illustre monimentum.

Ergo et Nos tanta Divinae providentiae

benignitate moniti instigatiqve

ac tam prompto pronoqve

in Nos Subditorum Nostrorum

obseqvio affectuque moti maturo

et deliberato consilio2) ad (3 ordinandum

Imperium et successionis

Regiae seriem processimus forma,

qvam 4) (5 absoluti et haereditarii

Imperii salus subditorumqve omnium

(qvae utiqve publica illa

continetur) omnino flagitat. Eumqve

in finem hanc LEGEM REGIAM

condidimus promulgavimus6)

sicut et nunc, qvod felix

faustumqve ac fortunatum esse

jubeat Deus ter Optimus ter Maximus,

auspicato condimus promulgamus7)

ac plenum ei authoritatis

nostrae fulgorem et LEGIS

REGIAE robur accommodamus,

volentes jubentesqve, ut posteri et

secuturi aeterna serie nepotes et

qvicunqve haec nostra Regna ditionesqve

habitant habitabunt, hanc

ipsam Constitutionem Nostram pro

LEGE FUNDAMENTALI aeterna

immutabili inviolabili aeternum

observent, venerentur, colant.

 

1) Rettet til: Regiminis.

2) Ordene: maturo ... consilio, ere overstregede.

3) Rettet til: ordinandam Regiminis formam et, o. s. v.

4) Processimus forma qvam, er rettet til: prout id, men disse Ord ere

atter overstregne.

5) Rettet til: absoluto et haereditario Regno convenientem maturo et

deliberato consilio processimus. Eumqve o. s. v. Et efter processi-

mus staaende: postulat er atter udstreget.

6) Rettet til: sancivimus.

7) Rettet til: sancirnus.

43

I. Ita demum prospere1) omnia

procedunt, cum a Deo agendi

primordia capiuntur. Proinde haec

prima successorum nostrorum

REGUM Daniae Norvegiaeqve cura

esto DEUM rite colere modo,

qvo se2) coli jussit sanctissimis

Veteris et Novi Foederis tabulis3)

et Christianae Religionis (4 uberius

id explicatum forma, qva Augustae

Vindelicorum anno MDXXX pristino

nitori restituta5) palam exhibita

fuit6), atqve huic sincerae

Augustanae Confessioni in his7)

Daniae Norvegiaeqve Regnis et annexis

ditionibus certa sedes et

aeternum domicilium esto, praesidiumqve

in Majestate8) tutum ac

securum adversus omnes Haereticos.

blasphemos. Atheos.

II. REX Daniae et Norvegiae

 

1) Saaledes rettet fra et nu ulæseligt Ord.

2) Tilskrevet: verbo suo.

3) Ordene: sanctissimis ... tabulis, ere overstregede.

4) Rettet til: pristino nitori restitutae formulae Augustae o. s. v.

5) Disse tre ord ere overstregede.

6) Rettet til: exhibitae diserte docet.

7) Tilskrevet: nostris.

s) Rettet til: REGE.

44

in posterum 1) subditis suis supremum

in terris caput esto, supremus

omnium Controversiarum

tam in Ecclesiasticis qvam in

Secularibus negotiis Iudex2), supra

oumes humanas leges augustiori

sorte evectus, et a cujus sententia

ad neminem nisi ad DEUM

provocatio.

III. REGI ergo suprema et

liberrima condendarum Legum

potestas esto; Leges figere, refigere,

interpretari, interpolare, abrogare

semper, cum ita (3 opus est facto,

liceat, et generali qvoqve Legis

edicto remper sofiamve qvam volet

eximere; in hanc LEGEM REGIAM

solam nihil liceat. Haec enim

FUNDAMENTALIS IMPERIl LEX

EST basis Principatus firma proinde4)

immotaqve et a nullo unqvam

mutanda aut solicitanda.

IV. Omnia Officia, (5 qvocunqve

demum titulo, qvacunqve

authoritate splendeant, ordinare,

disponere, mutare, tollere6) semper

 

1) Disse to Ord ere overstregede.

2) Rettet til: Arbiter.

3) Rettet lil: visum illi fuerit, liceat.

4) IMPERII, Principatus og proinde ere overstregede.

5) Rettet til: cujuscunqve conditionis authoritatisve fuerint, ordinare, o.s.v.

6) Tilskrevet: hunc illumve ad qvemcunqve honoris dignitatisqve gradum

evehere pro libitu ac rursus deponere.

45

REGI liberum esto, (1 ut ita

palam agnoscatur, omnia Officia

et qvicqvid in Officiis est potestatis

dignitatisve a suprema illa ac

soluta legibus potestate et Majestate

REGIS tanqvam a fonte et

scaturigine derivari.

V. Armorum supremum jus

indicendi belli, sanciendae pacis,

feriendorum frangendorumve2) foederum

summa liberrimaqve potestas

penes REGEM esto, vectigalia

qvoqve tributa oneraqve alia subditis

imponendi, qvoties ita res

poscit, qvandoqvidem, uti cunctis

notum, nec qvies gentium sine

armis, nec arma sine stipendiis,

nec stipendia sine tributis haberi

possunt.

VI. Ecclesiarum, Cleri totiusqve

ordinis Ecclesiastici omniumqve

adeo. qvae ad sacra spectant, supremus

Moderator et Arbiter REX

esto; Concilia, synodos, Colloqvia

de Religionis negotiis indicere,

prohibere semper liceat3).

 

1) Rettet til: manifesto cunctis argumento omnia o. s. v.

2) Rettet til: tollendorumve. og dette atter til: solvendorumve.

3) Tilskrevet: et ut paucis multa complectamur, omnia Regalia Majestatisqve

jura REX unus solusqve habeto.

46

VII. Proinde onmia Mandata,

Diplomata, Edicta, Rescripta et

qvaecunqve ad publica Imperii1)

negotia pertinent , nullius nisi

REGIS nomine et sigillo expediuntor

eduntorve. Ipse qvoqve REX

nomen suum 2) subscribito subsignatoqve,

si justam et legitimam

aetatem attigerit.

VIII. Iusta REGIS aetas decimus

qvartus annus esto, ita ut2) statim 3)

finito decimo tertio et inchoato

decimo qvarto Majorem ipse se

declaret4), ac Imperii habenas nil

jam amplius moratus Tutores

ipse propria manu capessat5).

IX. Tutela REGIS pupilli administranda

omnino uti id a decessore

REGE ordinatum et vohmtas

ejus hac de re literis scriptoqve

expressa, qvam si ante obitum

testatus non fuerit, tum isthoc

demum casu REGINA MATER

REGIS pupilli ex se geniti tutelam

cum augusto REGENTIS titulo

in se suscipito, eiqve septem Regii

Ministri, qvi inter caeteros Officii

ordine et dignitate eminent, adjunguntor.

Hi deinde cum6) REGENTE

communi consilio lmperium

administranto, ita ut numeratis

sententiis major suffragiorum

 

1) Overstreget.

2) Disse to Ord ere overstregede.

3) Rettet til: statimqve.

4) Rettet til: declarato.

5) Rettet til: capessito.

6) Tilskrevet: REGINA.

47

numerus vincat; et aeqvalia qvidem

caeteris1) septem2) Tutoribus

suffragia sunto, soli REGENTI

duorum suffragiorum jus esto;

omniaqve Imperii3) negotia solius

REGIS titulum praeferunto ejusqve4)

nomine expediuntor, qvamvis

REGENS caeteriqve Tutores5)

nomina sua subscribant6).

X. Mortua REGINA MATRE

aut ad secundas nuptias transeunte,

proximus sangvinis Regii

Princeps7), qvi qvidem heic in Regno

domicilium sedemqve rerum ac

fortunarum suarum constituit8),

REGENS esto, modo justae sit

aetatis, hoc est, decimo septimo

finito decimum octavum ingressus,

duorumqve item suffragiorum jus

habeto. De caetero9) ut praecedente

paragrapho dictum.

 

1) Overstreget.

2) Tilskrevet: istis.

3) Rettet til: publica.

4) Disse tre ord ere overstregede.

5) Qvamvis ... Tutores, er rettet til: ejusqve titulum praeferunto, subscribentibus

licet REGENTE caeterisqve Tutoribus.

6) De sidste tre Ord ere overstregede.

7) Som Variant til de tre sidste Ord er skrevet: Regis Minorennis agnatus,

men igjen overstreget.

8) Som Variant til Ordene: Sangvinis ... constituit, er skrevet: sangvinis

Regii e stirpe nostra Princeps hic in Regno praesens commoraturusqve.

9) Disse to Ord ere rettede til: Caetera.

48

XI. Si nemo Regii sangvinis1)

Princeps existat, aut saltem minor,

tum septem illi supremi Regii

Ministri Imperium tutelamqve soli

gerunto administranto, aeqvalium

jure suffragiorum2) modo, qvo

ante dictum.

XII. De septem istis supremis

Ministris3), si qvis interim fato

functus, caeteri alium statim in

ejus locum sufficiunto, qviqve in

ejus officium successit, etiam in

tutelae munus succedito.

XIII. REGENS Tutoresqve caeteri

sacramento se obstringunto

REGI jurantoqve, ita se rem

pupilli4) REGIS publicamqve6)

gesturos curaturosqve, ut ne qvid

 

1) Tilskrevet: e nostra stirpe.

2) Tilskrevet: pariqve potestate.

3) Tilskrevet: ac Tutoribus.

4) Rettet til: minorennis, men dette Ord igjen overstreget.

5) Rettet til: publicaqve negotia.

49

Majestas REGIS et absoluti1) ac

haereditarii Imperii2) splendor detrimenti

capiat, facturosqve, ut

probare deinceps causam suam

DEO REGIqve possint.

XIV. Tutorum mox prima cura

esto inventarii accurata confectio.

Hoc velut breviarium totius Imperii

erit, qvantum provinciarum

arcium castellorumqve Regnorum

ambitu comprehensum, qvantum

militum sub signis terra mariqve 3),

qvantum pecuniae in aerario4), et

similia, ut inde, qvo rerum statu

ad gubernaculum Imperii5) accesserint,

pateat, et administrationis

ratio constet, qvam utiqve

statim finita tutela, hoc est REGE

annum aetatis decimum qvartum

ingresso, sine ullo excusationis

qvantumvis speciosae praetextu reddunto

REGI.

 

1) Tilskrevet: Dominij.

2) Rettet til: horum Regnorum Iuris, og dette igjen til: Iuris.

3) Tilskrevet: qvis armamentarii, qvis classis status.

4) Tilskrevet: qvi reditus annui, qvae impensae, qvae accepti expensiqve

rationes.

5) Overstreget.

50

XV. Nulla igitur Interregni

posthac in nostris ditionibus mentio,

neqve unqvam REGE ac capite

destituta censebuntur haec Regna,

dum qvidem e stirpe nostra et

descendentibus a Nobis lineis

qvisqvam superstes; Eo ipso momento,

qvo unus animam efflat,

alter ille, qvi linearum ordine ac

serie proximus, statim REX esto1)

et2) supremum illud ac liberrimum

et haereditarium solutae legibus

potestatis jus et absolutum

Imperium 3) teneto4).

XVI. Et qvanqvam5) virtute

factae semel ab Ordinibus et universo

populo6) voluntariae cessionis,

qva communi omnium consensu

Nobis et a Nobis descendentibus

per lineas utriusqve sexus

collatum absolutum Majestatis jus,

statim, REGE mortuo , eodem

momento, uti paullo ante dictum,

qvi in lineae serie proximus augustum

Regii nominis decus, diadematis

sceptriqve honorem 7) adipiscatur,

nascendi pretium et devolutum

 

1) Som Variant til: Eo ... esto, er tilføjet: solium decessoris morte vacuum

protinus ille, qvi linearum ordine ac serie proximus, occupato

(eller conscendito) statimqve REX esto.

2) Rettet til: eodemqve momento.

3) Rettet til: Dominium.

4) Over Linjen staar: habeto.

5) Rettet til: qvamvis.

6) Som Variant til: Ordinibus ... populo. er skrevet: universis subditis.

7) Tilskrevet: absolutum Dominium omniaqve caetera Majestatis jura et

Regalia Nobis nostrisqve Haeredibus debita. I Stedet for: debita, stod

forst: descendentibus competentia.

51

ad se sangvinis jure haereditario

aeterno, non suffragiorum

temporario favore, ita ut nulla

alia solenni traditione opus sit:

nihilo tamen minus, ut videat Orbis,

REGES Daniae et Norvegiae hoc

inprimis sibi honori ducere augustum

Majestatis apicem Imperiiqve

fasces 1) Deo submittere et

inclinare, hoc maximarum virium

et invicti propugnaculi habere loco

divino muniri auxilio et unctos

ac velut Consecratos DEO Antistitis

manu plenum Numine pectus

et Divini spiritus opem ad

decumanum Imperii pondus sustinendum

afferre, merito priscum

illum et receptum populis morem

retinendum censemus ut, ei

REX velut arctius cum DEO,

cujus heic in terris vicem fungitur,

foedus initurus sacro oleo

ungatur2).

XVII. Sed REX neqvaqvam

juratus qvidqvam promittito nec

ullis omnino pactis, conditionibus,

stipulationibus aut Capitulationibus,

ut vocant, et Recessibus ligari

sibi manus circumscribiqve Majestatem

suam patitor; Enimvero solutam

legibus potestatem liberrimam3)

accepit semel virtute primae

ab (4 Ordinibus et universo populo

factae cessionis, qvani proinde subjicere

 

1) De sidste to Ord ere overstregede.

2) Som Variant til Ordene: populis morem .... ungatur, er indsat:

ungendi morem ritumqve retinendum censemus.

3) Tilskrevet: absolutumqve Dominium.

4) Som Variant er skrevet: universis subditis factae, o. s. v.

52

legibus et conditionum ac

stipulationum cancellis claudere

nefas esto.

XVIII. Rex unctionis suae sacrum

indicere potest, qvandocunqve

voluerit, etiamsi nondum

justam aetatem attigerit; et profecto

qvanto citius tanto melius

consultiusqve omnino festinari Divini

implorationem auxilii, circumdaturi

valido praesidio unctos Domini.

Sed ceremoniae qvidem et

ad pompam qvae spectant augeri,

minui, accelerari, differri possunt,

prout res temporisqve ratio

postulabit.

XIX. Ac qvandoqvidem ratione

pariter ac experientia magistra

constat, conjunctarum virium invictum

esse robur, qvas sparsas

impune contempseris1), tantoqve

tutiorem unumqvemqve ab hoste

qvant opotentiorem, proinde duo

haec Regna nostra haereditaria

Dania, Norvegia cum omnibus eo

pertinentibus provinciis , insulis,

arcibus , castellis, munitionibus,

Regalibus, juribus, titulis, actionibus

tum et pecunia numerata,

argentum, aurum, gemmae, bona

omnia mobilia, immobilia, arma

exercitus et apparatus bellici terra

 

1) Ovenover er skrevet: violaveris, attrectaveris.

53

mariqve, praeterea qvaecunqve Nos

privati patrimonii titulo ac jure

tenemus, possidemus, aut in posterum

sive armorum felicitate sive

alio aliqvo justo legitimoqve tilulo

adjici possunt, in perpetuum aeterno

indissolubili nexu uni1) soli REGI

Monarchae haereditario subjecta

sunto manento. Caeteris Principibus

Regii sangvinis animum sua

sorte contentum, spem et obseqvii

gloriam commendamus, donec ad

ipsorum qvoqve lineas nascendi

ordo at stemmatis series sceptrum

devolverit.

XX. Qvomadmodum autem

haec Regna nostra omnesqve praeterea

ditiones, qvas nunc possidemus,

aut qvarum in posterum

possessio vel petitio Nobis haereditario

aut alio aliqvo justo titulo

acqviretur, uni indivisa relinqvenda

serio inculcauimus et religiose a

successoribus nostris observari

volumus, jubemus; ita et REX

caeteris liberis Regiis qvae ad vitam

pro generis dignitate non incommode

sustentandam necessaria

dato2), pecuniam numeratam aut

fundorum reditus, utrum ipsi placuerit,

qvo et hi omnino contenti

 

1) Overstreget.

2) Rettet til: subministrato.

54

sunto. Qvod si praedia aliqva terrasqve

qvocunqve demum et qvantumvis

illustri honoratas titulo iis

in appennagium assignaverit REX,

fructuariorum tamen jura tantum

illis in haec appennagia sunto, et

ususfructus solus penes ipsos,

qvoad vivent, esto, proprietas et

supereminens Dominium semper

penes REGEM pleno absolutae Majestatis

jure. Idemqve de dotalitio

seu vitalitio, ut vocant, Reginae

viduae dictum esto.

XXI. Principes Regii sangvinis

in nostro territorio degentes

neqve matrimonium contrahunto

neqve fines Imperiil) egrediuntor,

neqve extraneo Principi operam

suam condicunto, nisi impetrata

prius a REGE venia.

XXII. Regiis Vrginibus [sic ed.] alimenta

REX pro dignitate tam alti

sangvinis subministrato2), donec

illas in matrimonium collocaverit,

ac tum dotem REX dato certam

pecuniae summam suo arbitratu;

ipsis de caetero nihil amplius pro

se liberisve suis postulare liceat,

donec ad earum qvoqve lineas

nascendi ordo sceptrum ac diadema

detulerit.

 

1) Rettet til: territorii nostri.

2) Rettet til: praebeto.

55

XXIII. REGE mortuo, si1) proximus

sceptri haeres2) absens alibi

degat, protinus omnibus aliiis [sic ed.] negotiis

posthabitis ac sepositis in

Daniam suam venito, heic sedem

domiciliumqve statuito, ex hoc

velut centro Majestatis suae radios

diffundito. Si intra tres menses

continuos, ex qvo nuntiata ipsi mors

decessoris, non venerit (nisi justa

aliqva aut sontica morae causa),

jure suo privator, sceptrumqve

qvi proximus in lineae serie heres

et cui, eo demum mortuo, debebatur,

habeto. Interim, absente

REGE, imperium vicaria opera

manuqve administrator eadem

prorsus ratione, qva antea tutelam

REGIS pupilli ordinavimus.

XXIV. Principibus sangvinis

Regii prhnus statim post REGEM

REGlNAMqve ordo locusqve esto;

ipsi invicem ita se praecedunto,

prout qvemqve lineae series diademati

 

1) Overstreget.

2) Tilskrevet: si.

56

sceptroqve propriori spe

admovit.

XXV. Principibus sangvinis

Regii competens Tribunal1) Regale

solium esto, REX primus et ultimus

eorum Judex competens,

aut si qvem2) speciali mandato

delegaverit.

XXVI. Qvaecunqve jam de absoluta

REGIS potestate et supereminente

Dominio dicta sunt, et

si qvae forte omissa aut non ita

plane ac perspicue exposita, ea

omnia haec clausula breviter, sed

nervose complectitur: Daniae Norvegiaeqve

REX supremus, liberrimus,

absolutus Monarcha3) esto

haereditario posthac et aeterno

sangvinis jure, ita ut qvicqvid

de4) haereditario5), supremo, liberrimo,

absoluto et pio ac Christiano

Monarcha dici et in ejus

favorem ac commodum tradi scribiqve

solet, id omne de Daniae

Norvegiaeqve REGE interpretatione

semper benignius facta in meliorem6)

partem tanqvam in causa

maxime favorabili statuendum;

ac illud ipsum pari neqvo alia

ratione de haereditaria qvoqve

Daniie et Norvegiae Regina, si

qvando ad foeminas successionis

 

1) Variant: Forum.

2) Si qvem, er rettet til: qvos.

3) Tilskrevet: ac Dominus.

4) Tilskrevet: Absoluto.

5) Tilskrevet: et.

6) Hettet til: favorabiliorem.

57

ordo pervenerit, definitum esto

dictumqve putator. Et qvandoqvidem

qvotidiana experientia et

tristia aliarum gentium exempla

satis superqve demonstrant, qvanto

id tum Principis ipsius tum publicae

detrimento rei et incommodo

fiat, qvoties subditi et in primis

potentes in aula viri ac in interiorem

Principis amicitiam admissi

REGUM et Dominorum suorum

lenitate abutuntur, et nunc hoc

postulando nunc illud flagitando,

dum hesterni beneficii gratiam

hodiernae et crastinae indulgentiae

causam faciunt, Majestatem Principis1)

paullatim carpendo imminuunt

et authoritatem ejus clanculum

velut actis sub terram cuniculis

subvertunt, subruunt, ut nec

bonis praesidio nec malis deinde

sit formidini2), rectiusqve et sibi

et publico consuluissent saepe

REGES, si authoritatis suae paullo

tenaciores majorem retinendae Majestatis

curam habuissent, contra

qvam toties facilitate nimia peccatum:

Nos utiqve successoribus

Nostris haereditariis, Daniae1 et Norvegiae

Regibus, serio mandamus,

injungimus, ut haereditarium istud

absolutae et nullis limitibus circumscriptae

potestatis jus oculata

manu teneant, custodiant et Majestatis

decus summum absolutum

plenum, qvale hac LEGE REGIA

exhibemus, repraesentamus, ad

 

1) Rettet til: Regnantis.

2) Ut nec ... formidini, er overstreget.

58

successuros sibi aeterna serie nepotes

Daniae Norvegiaeqve REGES

illaesum illibatumqve non obscurato

fulgore aut hebetata acie

transmittant, qvod et ut firmiore

munimento valletur et machinationibus

semel omnibus obex ponatur,

severe mandamus, jubemus,

ut si qvid1) promissum, factum

dictumve, qvo circumveniri lenitas

principis et suprema ejus ac absoluta

potestas authoritasqve imminuta

videri possit, id omne pro

irrito, pro non facto, pro non

dicto, pro non cogitato habeatur;

neqve unqvam praesumendum,

REGEM voluisse qvidpiam cum

Majestatis dispendio concedere 2);

qvin et illi ipsi, qvi REGl ita

obrepere ausi, qviqve qvoqunqve

modo aliqvid, cum imminutione

supremi8) Imperii4) obtinuerunt,

impetrarunt, ut laesae Majestatis

rei puniuntor.

XXVII. Qvemadmodum autem

in praecedentibus dictum, uni soli

indivisum Imperium5) horum Regnorum

subjectarumqve NOBIS ditionum,

qvaeve in posterum subjicientur,

relinqvendum, caeteris

liberis Regiis nihil deberi praeter

alimenta et qvae ad vitam pro

generis dignitate sustentandam

 

1) Rettet til: tale qvid in posterum.

2) Neqve ... præsumendum, blev først overstreget, og i Stedet sat: neqve

enim propedum, hvorpaa atter: neqve ... concedere. blev overstreget.

3) Rettet til: Majestatis supremiqve.

4) Tilskrevet: (cujus utiqve dispendio REGEM voluisse qvidpiam concedere,

ne putandum qvidem).

5) Rettet til: absolutumqve Dominium.

59

neeessaria, spemqve augustioris

fortunae ad ipsos qvoqve fortassis

per linearum seriem aliqvando

devolvendae, ita nuncl), qvo ordine

sperare unicuiqve Imperium2) liceat,

paucis indicabimus. Primo

igitur ante omnes Mascula proles

legitimo thoro et justo matrimonio

suscepta aeterna serie in Imperium3)

succedito, et qvamdiu

Mares ex Maribus superstites,

tamdiu neqve Foeminae ex Maribus

neqve Mares aut Foeminae ex

Foeminis ad Imperium4) ullo praetextu

vocantor: et usqve adeo

Marium progenies Foeminarum

stemmata excludit, ut etiam Foeminae

ex Maribus praecedant Mares

ex Foeminis.

XXVIII. In successione rite designanda

linearum ratio habetor, ita

ut ob aetatem nunqvam transeatur

de linea in lineam, sed filius statim

subeat in locum patris, et qvamdiu

in prima masculae stirpis linea

masculus ex masculo superstes, ex

secunda linea nemo ad sceptrum

 

1) Tilskrevet: mature. som er rettet til: tempestive dissidiis omnibus

obviam ituri.

2) Rettet til: diadema.

3) De sidste to Ord ere overstregede.

4) Rettet til: Regnorum horum successionem.

60

vocetur, et sic deinceps linea post

lineam. Deficiente demum lineali

successione agnatica linealem cognaticam

substituimus. Cumqve ita

ad foeminum [sic ed.] sexum Imperium1)

rerumqve2) summa devolvitur,

primo foemineae lineae, qvarum a

Nobis per Filios nostros stemma

descendit, et tandem, his deficientibus,

ad ultimum, qvae a Nobis per

Filias nostras stemma deducunt,

succedunto , linea post lineam,

PRIMOGENITURAE aeternum observato

jure, ita qvidem ut MARES

ex Maribus semper antecedant,

ac masculo sexui sua perpetuo

praerogativa constet, et deinde inter

pares eodem lineae et sexus jure

MAIOR NATU semper MINOREM

praecedat.

XXIX. Ac ut omnia ita clare

et perspicue ob oculos ponantur,

ut nemo deinceps ulla veri specie

obscuriorum ambiguitatem verborum

in hac LEGIS REGIAE parte

causari possit, Nos LIBERORUM

nostrorum nominibus singulatim

appositis, velut exemplo, rem totam

illustrabimus: Qvandocunqve

igitur DEO ita visum, ut hanc tot

vicessitudinibus fortunae obnoxiam

coronam cum aeterna illa et coelesti

commutemus, Filius noster

natu maximus Princeps CHRISTIANUS

supremi hujus nostri

et absoluti Imperii3) Regnorum

 

1) Overstreget.

2) Rettet til: rerum.

3) Rettet til: Dominii.

61

cunctarumqve ditionum rerumqve

adeo ac fortunarum nostrarum

omnium ex asse haeres esto, adeo

qvidem, ut qvamdiu in descendentibus

ab eo Masculae stirpis

lineis (etiamsi fortassis humanitus

Ei qvid acciderit, anteqvam Imperii1)

haereditas ipsi obvenerit)

Masculus superstes, neqve Princeps

GEORGIUS ejusve lineae

neqve ejus sorores earumve lineae

ullam vel minimam horum Regnorum

ditionumqve nostrarum

portionem petere possint.

XXX. Exstincta demum omni

mascula prole Principis CHRISTIANI,

secundus noster Filius

Princeps GEORGIUS et descendens

ab Eo mascula progenies in

absoluti hujus nostri Imperii2)

plenum et indivisum Jus succedito,

modo qvo ante dictum, linea post

lineam, masculus post masculum,

observata inter pares eodem

lineae et sexus privilegio aetatis

praerogativa, ita ut semper MAIOR

frater minorem praecedat, qvamvis

 

1) Rettet til: praedicta.

2) Rettet til: Dominii.

62

ille ante devolutum ad Patrem

imperium1) et Patre adhuc privato,

hic Patre REGE natus sit; Idemqve

prorsus, si qvi deinceps NOBIS

Filii nascentur, de iis pariter dietum

definitumqve esto.

XXXI. Si omnes (qvod DEUS

ornen avertat) Mares ex Maribus

defecerint, tum REGIS ULTIMI

POSSESSORIS NEPTIS EX FILIO,

si qvae fuerit, sin minus.

FILIA absoluti hujus Nostri

Imperii2) haeres esto, primo natu

maxima et hujus lineae, deinde

caeterae, observato semper inter

pares in eadem linea primo sexus

tum3) aetatis discrimine, ita ut

perpetuo Filius Filiam praecedat

et tum deniqve major minorem.

XXXII. Nulla relicta filia4),

AGNATA PROXIMA in Imperium5)

succedito et hujus nepotes

 

1) Rettet til: sceptrum.

1) Rettet til: Dominii.

3) Rettet til: deinde.

4) Anmærkning i Randen: rep. ex princ. paragr. ult. possess.

5) Disse to Ord ere overstregede.

63

neptesqve, linearum itidem

habita semper ratione, mox sexus,

inde aetatis, uti jam dictum.

XXXIII. Non existente agnata1),

COGNATA PROXIMA

succedito, nempe qvae in Foemineis

istis reperitur lineis, qvae a

NOBIS per Filios nostros stemma

deducunt, et hujus deinde liberi

nepotesqve in infinitnm, linearum

semper ordine et inter pares in

eadem linea sexus ac aetatis discrimine

observato, uti saepe

inculcatum.

XXXIV. Omni demum Masculorum

progenie ac universa Filiorum

nostrorum sobole Mascula et

Foeminea exstincta, tunc ad Principes

FILIAS nostras et descendentes

ab his lineas successio et

absoluti hujus nostri Imperii2)

haereditas pertineto et primo ad

Principem ANNAM SOPHIAM

tanqvam natu maximam et hujus

nepotes neptesqve in infinitum,

inde ad CAETERAS FILIAS NOSTRAS

lineali semper successione

et observato inter pares in eadem

linea primo sexus deinde aetatis

privilegio, Filius ante Filiam et

Major natu ante Minorem. Et

qvoad e stirpe nostra qvisqvam

superstes, sive mas sive foemina,

haereditario utiqve jure illi

 

1) Anmærkning i Randen (jfr. S. 62 Not. 4): Sic etiam hoc loco, ut mihi

qvidem nunc videtur.

2) Rettet til: Dominii.

64

Imperium1) deferetur ea linearum serie,

qvam modo percensuimus.

XXXV. Filiae Majoris filia

neptisqve, etiamsi longissimo gradu

sit, semper Filiae Minoris filiurn

filiamqve praecedito; neqve de

linea in lineam transilire licet,

sed primae secunda, secundae tertia,

tertiae qvarta, et sic deinceps,

substituitor.

XXXVI. Sed si ad Filiae filium

seu Marem ex foemina Imperii2)

successio pervenerit, atqve hic

Masculam prolem reliqverit, tum

de Maribus3) ab eo descendentibus

eadem, qvae de Mascula a Nobis

descendente stirpe constituimus,

dicta sunto , observato semper

Masculi sexus et primogeniturae

praerogativa, adeo ut Mares ex

Maribus praecedant Foeminas ex

Maribus, et Foeminae ex Maribus

praecedant Mares et Foeminas

ex Foeminis, omniaqve porro

uti in antescriptis4) perspicue

declaravimus.

XXXVII. FILIARUM5) Liberis

 

1) Rettet til: absolutum horum Regnorum dominium.

2) Rettet til: Regnorum nostrorum.

3) Tilskrevet: et masculinis lineis.

4) Rettet til: praedictis.

5) Rettet til: FILIABUS et FILIARUM.

65

aeterna serie Imperii 1) successio

debetur, non Filiarum Maritis,

qvibus utiqve nihil in haec Regna

ditionesqve nostras juris esto, et

qvantumcunqve eorum authoritas

in suo polleat territorio , huc

tamen cum venerint, nihil sibi

potestatis arroganto, sed Haereditariam

REGINAM semper, uti par

est, honoranto supremumqve ei

locum cedunto.

XXXVIII. Inter Liberos etiam

posthumus censetor, qvi proinde

simul ac in lucem editus est debitum

sibi lineae ordine ac serie

locum protinus occupat.

XXXIX. Ac qvandoqvidem a

DEO Regiae nostrae stirpis et

Regnatricis familiae incrementum

speramus, certa fiducia virentem

florentemqve numerosa sobole

aeternum duraturam, utiqve ne,

crescente in dies nepotum numero,

conturbata2) serie ordinis aetatisve

ratione lis aliqvando ac

controversia de Imperii3) successione

oriatur, nunc serio mandamus,

jubemus, ut4) simul ac qvis

 

1) Rettet til: absoluti horum Regnorum Dominii.

2) Tilskrevet: multiplicatarum linearum.

3) Overstreget.

4) Nunc . .. ut, er rettet til: Parentes.

66

nostra stirpe natus, filius filiave,

parentes1) statim ejus nomen2)

nativitatisqve diem Nobis secuturisqve

e nostra stirpe Daniae Norvegiaeqve

Regibus indicent3), si

qvidem haereditarium aliqvando

jus aditumqve legitimae haereditatis

titulo ad haec Regna ditionesqve

nostras allegare aut praetendere

ullo modo velint; documentum

qvoqve insinuationis, rite id delatum

indicatumqve esse, petunto,

ejusdemqve instrumenti exemplum

in Archivo nostro reponitor, ubi

et stemma cognationum Regiae

nostrae haereditariae familiae accurate

dcscriptum servator.

XL. Qvaequnqve hactenus de

liberis dicta sunt, de legitimis

explicantor, non de aliis. Suscepti

ex justo matrimonio Filii

legitimi Filiaeqve legitimae e descendente

a NOBIS Regia haereditaria

stirpe sunt illi liberi, qvi hac

constitutione nominantur et ad

Imperii4) successionem LEGE REGIA

vocantur.

Atqve haec qvidem qvantum

 

1) Overstreget

2) Rettet til: nomen Ejus.

3) Nobis ... indicent, er rettet til: REGI inclicanto.

4) Overstreget.

67

humana prospicere potest industria,

provide ordinavimus 1). Sed

Mortalium omnia consilia, qvantacunqve

prudentiae inchoata opinione,

in DEI tamen manu sita

sunt, et ut initia fortassis in nostra

sint potestate, de eventu profecto

DEUS sublimioris potentiorisqve

fati arbitrio decernit. Ejus Divinae

providentiae et paternae curae tutelaeqve

successuram NOBIS progeniem

Nostram et haereditaria haec

Regna subditosqve Nostros aeternum

commendamus.

 

1) Tilskrevet: intenti fovendae conservandaeqve qvieti et tranqvillitati

publicae.